حدّ و مرز مشخص و اين‌چنين نيست كه افراد در عرصهء زندگى از هر قيد و بندى يله و رها باشند . از آغاز هستى ، خواهشهاى سركش نفسانى انسان با حدود قانون - به سختى - درگير بوده است و پيوسته مصلحان بشر ، با خودخواهىهاى انسان مقابله مىكرده‌اند و اين جدال و كشمكش تا هنگامى كه غرايز بر انسان حكومت مىكند همچنان ادامه دارد و از آن‌جا كه اين غرايز همان غرايز انسانهاى پيشين است ، كشمكشها هم همان كشمكشها خواهد بود و انسان امروز و فردا هم همان انسان ديروز مىباشد . خداوند متعال مىفرمايد : « وَ لا يَزالُونَ مُخْتَلِفِينَ * إِلَّا مَنْ رَحِمَ رَبُّكَ وَ لِذلِكَ خَلَقَهُمْ وَ تَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ ؛ « 1 » آنها همواره مختلفند * مگر كسى را كه پروردگارت رحم كند و براى همين ( پذيرش رحمت ) آنها را آفريد و فرمان پروردگارت قطعى شده است . » در آيات فراوانى اين مطلب بازگو شده كه تصرفات جاهلانهء انسان در گذشته و حال ، همانند يكديگر است از جمله آيات زير : « كَالَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ كانُوا أَشَدَّ مِنْكُمْ قُوَّةً وَ أَكْثَرَ أَمْوالًا وَ أَوْلاداً فَاسْتَمْتَعُوا بِخَلاقِهِمْ فَاسْتَمْتَعْتُمْ بِخَلاقِكُمْ كَمَا اسْتَمْتَعَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ بِخَلاقِهِمْ وَ خُضْتُمْ كَالَّذِي خاضُوا ؛ « 2 » ( شما منافقان ) همانند كسانى هستيد كه قبل از شما بودند . آنها از شما نيرومندتر و اموال و فرزندانشان بيشتر بود . آنها از بهرهء خود ( از مواهب الهى در راه گناه و هوس ) استفاده كردند شما نيز از بهرهء خود ( در اين راه ) استفاده كرديد همان‌گونه كه آنها استفاده كردند . شما ( در كفر و نفاق و استهزاى مؤمنان ) فرو رفتيد همان‌طور كه آنها فرورفتند . » « ما يُقالُ لَكَ إِلَّا ما قَدْ قِيلَ لِلرُّسُلِ مِنْ قَبْلِكَ ؛ « 3 » آنچه به تو مىگويند همان است كه

--> ( 1 ) . هود ( 11 ) آيهء 118 و 119 . ( 2 ) . توبه ( 9 ) آيه 69 . ( 3 ) . فصّلت ( 41 ) آيهء 43 .